ABD'yi Dolandıran Adam: Bernie Madoff

Dünyanın en büyük ponzi sistemi dolandırıcılık ağı kurucusu Bernie Madoff'un 14 Nisan 2021'de tutuklu bulunduğu hapishanede öldüğü haberleri kamuoyuna bomba gibi düştü. Peki kimdir Bernie Madoff?

 0
ABD'yi Dolandıran Adam: Bernie Madoff

Tarihin en büyük saadet zinciri planını yapan ve binlerce yatırımcıyı milyarlarca dolar dolandıran Wall Street dolandırıcısı Bernie Madoff tutuklu bulunduğu Federal hapishanede 82 yaşında öldü.

Bernie Madoff Kimdir?

Adını uzun uzun yazmak gerekirse, Bernard Lawrence Madoff. 1938 yılının 29 Nisan'ında New York'un Queens bölgesinin Yahudi çoğunluklu nüfusa sahip Laurelton bölgesinde Yahudi bir ailenin oğlu olarak doğdu ve büyüdü. Üniversite yıllarının ilkini Alabama Üniversitesi'nde geçirmesinin ardından Hofstra Üniversitesi Siyaset Bilimi bölümünden mezun oldu ve sonrasında City University of New York'tan psikoloji diploması almıştır. Eğitim sürecini burada noktalamak istemeyen Bernard, eşi Ruth ile birlikte kısa bir süre Brooklyn Hukuk Fakültesi'nde hukuk okumuşur. Sonrasında Bernard L. Madoff Investment Securities'i kurmuştur.

Bernie Madoff Nasıl Büyüdü?

Madoff, o dönem cankurtaranlık ve yangın söndürme sistemleri tesisatçılığı yaparak elde ettiği gelirin bir kısmını biriktirerek hayallerinin peşinden koşmaya başladı. Babasının Kore Savaşı esnasındaki çelik kıtlığından kaynaklı batışının ardından, yıllarca verdiği emeklerin boşa gittiğini gören Madoff, klasik ticaret yerine farklı bir yoldan başarıya ulaşma konusunda kararlıydı. Kayınpederi muhasebeci Saul Alpern adına çekilen 50000$'lık kredi ile şirket kuruldu ve piyasaya atıldı. Adına kurduğu şirketi Bernard L. Madoff Investment Securities ile tezgah üstü hisselerin satıldığı OTC piyasasına giriş yapmıştır. Bu piyasanın cazip tarafı kuruşluk hisselerin(5$ altında değerde hisse senetleri) satılması ve küçük miktarlardan daha yüksek gelirler elde etmeye çok daha müsait olmasıydı. New York Borsası'nda yer edebilmek için yüklü yatırımlar gerekirken NASDAQ borsasında bu tarz kuruşluk hisseler bulunduğu için buraya yönelmiştir. NASDAQ Borsası ayrıca dünyanın ilk elektronik borsası ve günümüzde New York Borsası'nın ardından en büyük hacimli 2. borsasıdır. 

Başlangıç aşamasında cankurtaranlık ve tesisatçılık yaparak geçimini sağlamaya devam etmiştir. Bu esnada yakın çevresini kendisine yatırım yapmaya ikna eden Madoff, 1962 yılında yatırım yaptığı kağıtlardaki ciddi düşüşün ardından başarısızlığa uğramış ve o süreçte yardımına tekrar kayınpederi yetişerek onu düştüğü bataklıktan kurtarmıştır. Bu düşüşün ardından uyguladığı stratejileri sorgulamaya başlayan Madoff, kendisinin bir New York Borsası firması olmadığını ve küçük yatırımcıları toplayarak da büyüyebileceğine karar vermiştir. Başlangıçta OTC piyasasında danışmanlık hizmetlerine bu stratejiyle devam etti. Bir süre sonra şirketi tanıtmak ve tekliflerini daha büyük kitlelere ulaştırmak için bilgisayar bilgi teknolojilerine geçiş yaptı. Madoff'a göre asıl başarı üzerinde çalıştıkları bu yapay zeka, elektronik ticaret kabiliyetini yükselttikten sonra gelmiştir. 

1980lerin sonuna gelindiğinde ise bu teknoloji sayesinde büyüttükleri şirket, New York Borsasında işlem yapan en büyük 4 şirketten birisi haline gelmelerini sağladı. Bu şirketler o dönem New York piyasasında dönen işlemlerin %50lik kısımlık hacmine sahiplerdi. Madoff ise yıllık kazancını 100 milyon dolara çıkarmıştı. 1990 yılında NASDAQ başkanlığına seçilmiş, 1990,1991,1993 yıllarında NASDAQ başkanlığı görevine devam etmiştir. 

1960 yılında kuruluşunun ardından 41 yıl şahıs şirketi olarak devam eden Bernard L. Madoff Investment Securities şirketi 2001 yılında limited şirketi olmuştur. O dönem NASDAQ'ın en büyük danışman firması ve 2008 yılında ise New York Borsası'nın en büyük 6. danışman firması haline gelmiştir.

Bu süreçte birçok ünlü yıldızı şirketine yatırımcı olarak dahil etmiştir. Prestiijini ve şirketinin albenisini yükseltmek için bir dönemden sonra şiirketine yalnızca davetle yatırımcı alacağını açıklamıştır. O dönem bu firmadan davetiye almak ciddi bir prestij göstergesiydi. 

Ponzi Sistemi Nedir? 

Bu sistem, ilk olarak sisteme de adını veren Charles Ponzi tarafından 1920 yılında gerçekleştilmiştir. Ortada bir ürün varmış gibi gösterilerek sisteme yatırımcı çekilmeye çalışılır. Yatırımcılardan toplanan paralarla üst sıralardaki yatırımcıların kârları ödenir. Bu esnada edilen kârların bu yüksek kâr marjına sahip ürünlerin satışı sayesinde ortaya çıktığı yalanlarıyla yatırımcılar uyutulur. Alınan yatırım miktarı ödenmesi gereken yüksek kâr giderlerini karşılayamadığı dönem sistem çöker ve oyun biter. Çünkü ortada kâr getiren bir ürün yoktur ve çark yalnızca yeni gelen üye paralarıyla ödenir. Ülkemizde de 1990lı yıllarda ortaya çıkmış Titan Saadet Zinciri ve son yıllarda büyük bir vurgunla halkı dolandıran Çiftlikbank, Ponzi sistemi'nin ülkemizdeki en bilindik örnekleridir.

Bernie Madoff ve Ponzi Şeması arasındaki bağlantı nedir? 

Madoff, meşru yollardan uyguladığı stratejilerle şirketine değer katarken bir yandan da şirketin asla gün yüzüne çıkarmadığı farklı bir danışmanlık departmanını oluşturmuştur. Bu kısmı aile fertlerinden bile gizlemiş ve yönetimini yalnızca kendisi üstlenmiştir. Verdiği yüksek kâr oranları dikkatleri üzerine çekse de oluşturduğu şirketin büyüklüğü bireysel hatalarının kapanmasına yardımcı olmuştur. Bireysel hesabının bulunduğu banka hesapları denetlenmemiş, dönemin önemli muhasebecileri para akışını görmezden gelmiştir. Ödeme zamanları yaşanan aksaklıklarda oluşturduğu prestiji de kullanarak yatırımcıların güvenlerini kazanmış ve onları ekstra yatırımlar yapmaya ikna etmiştir. Bu dönemde prestij kaybı yaşamamak ve yatırımcıların gözlerini boyamak adına çeşitli hayırsever faaliyetlerde bulunmuştur. Şirket bu denli yüksek gelirler elde ederken Madoff, yatırımcılarına vaat ettiği gelirleri ödeyebilmek için uluslararası bankalara astronomik miktarlarda kredi başvurularında bulunmuştur. Şirket çevresindeki bu tutarsızlıklar ilk olarak mali analist Harry Marcopolos tarafından 1999 yılında fark edilmiştir. Marcopolos, bu konudaki ilk şikayetini Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC)'na 2000 yılında yapmıştır.

Bernie Madoff Hükümdarlığı Nasıl - Ne Zaman Sonlandı?

Marcopolos'un SEC'e yaptığı birçok başvuruya ve sunduğu verilere rağmen kimse Madoff'u sorgulamıyor ve araştırmıyordu. Şirket değer kaybetmesine rağmen hala daha gelir elde ediyor ve vaatlerinde herhangi bir değişim olmuyordu. Marcopolos, 2005 yılında SEC'e yazdığı mektupta Madoff Securities firmasının dünyanın en büyük ponzi sistemi olduğunu açıklamıştır. Ne zamanki 2008 küresel ekonomik kriz dünyayı vurdu ve gerçek kâr eden firmalar bile iflasın eşiğine geldi, Maroff da artık ödeyemeyeceği borçların altında kalmıştı. Bu durumu ailesine itiraf etti ve oğulları FBI'ya durumu anlatan ihbarda bulundu. 11 Aralık 2008 tarihinde tutuklanan Madoff yaptıklarını itiraf etmiş ve 150 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ayrıca üzerine kayıtlı 170 milyon dolar, 3 ev ve yata ABD polis teşkilatı tarafından el kondu. 

Madoff'un ne kadar süre bu dolandırıcılığın içinde bulunduğuyla alakalı birçok varsayım var; fakat 1960 yılından beri başladığı ve devam ettirdiği en güçlü olanı. Bu süreçte Madoff, insanları dolandırarak 65 milyar dolarlık bir kar elde etmiştir. Tabiki onunla beraber kar elde eden yatırımcılar da sonrasında ortaya çıkarılmış ve Madoff Securities şirket avukatları tarafından paraların geri toplanması istemiyle dava açılmıştır. Mahkeme tarafından şirkete 13,3 milyar dolar ödeme yapılmasına karar verildi. 

2018 Aralık'ta dolandırıcılık mağdurlarının zararlarını tazmin etmek üzerine Madoff Kurban Fonu kuruldu ve o dönem için toplamda 3 dağıtımda yaklaşık 2.7 milyar dolarlık bir hasar tazmin edilmiştir. 

Bernie Madoff Öldü Mü? 

2020 yılında avukatları tarafından böbrek yetmezliği dolayısıyla tahliyesi istenmiş; fakat reddedilmiştir. 14 Nisan 2021 tarihinde ise tutuklu bulunduğu federal hapishanede 82 yaşında hayata gözlerini yummuştur. 

Yazımda cankurtaranlıktan gelip 65 milyarlık kar elde ettiği bir Ponzi ağı kuran Bernie Madoff'tan bahsettim. Bu hikayede kendisini ve kurduğu sistemi tanıtmaya çalıştım. Daha detaylı bilgiye sahip olmak isteyenler Bernie Madoff'un hayatının anlatıldığı 2017 yapımı "The Wizard of Lies" filmini izleyebilir. Buraya kadar sabırla okuduğunuz için teşekkür ederim. 

Senin Tepkin Nedir?

like

dislike

love

funny

angry

sad

wow